Studenti u Srbiji više od sedam meseci blokiraju nastavu na fakultetima tražeći od vlasti ispunjenje zahteva. Međutim, nije prvi put da su studenti ovim putem iskazali svoje nezadovoljstvo – na sličan način su studenti Pariskog univerziteta postupili početkom 13. veka izazvavši najstariju zabeleženu studentsku pobunu u Evropi.
Pozadina
Tokom kasnog srednjeg veka, u Evropi je postojala ravnoteža snaga između monarhija i rimokatoličke crkve, praćena povremenim sukobima. Univerzitet u Parizu, osnovan sredinom 12. veka, bio je kasnije stavljen odlukom tadašnjeg kralja pod jurizdikciju crkve. Time je briga o studentima i njihovom ponašanju postala nadležnost crkve, pri čemu bi, u slučaju nereda, mogla da zatraži pomoć države.
Na univerzitetu studirali su mahom inostrani studenti, a na njihova povremeno nestašna ponašanja građani nisu gledali blagonaklono. Jedan od primera manifestovanja nezadovoljstva bio je incident u taverni u Sent Marselu kraj Pariza u kom je 1229. na praznik Poklade došlo do sukoba između vlasnika i pijanih studenata.
Povod za sukob bila je visoka cena vina i odbijanje gostiju da plate račun, posle čega je došlo do fizičkog obračuna sa vlasnikom taverne. Ostali prisutni, nezadovoljni povlašćenim pravnim tretmanom studenata, stali su na stranu vlasnika, pretukli goste i izbacili ih.
Neredi i egzodus iz Pariza
Ogorčeni ishodom tuče, studenti su se zajedno sa velikim brojem naoružanih ljudi vratili u tavernu, razrušili je i fizički se obračunali sa pojedinim građanima. Na žalbe građana, crkva je odgovorila obrativši se kraljici Blanš da interveniše.
Bezbednosne snage su počele da se fizički obračunavaju sa pojedinim studentima za koje se ispostavilo da nisu učestvovali u zločinu. Prema jednom od istorijskih izvora, dvadeset leševa bilo je bačeno u reku Senu.
Studenti zgroženi akcijama vlasti tražili su odgovornost za ubistva nedužnih studenata. Kako njihovi zahtevi nisu bili ispunjeni, studenti i profesori su odgovorili napuštanjem univerziteta i grada. Mnogi su otišli na druge univerzitete u Francuskoj, Italiji i Engleskoj, a ekonomski život pariske Latinske četvrti u kojoj se nalazio univerzitet, praktično je zamro.
Reakcija nadležnih institucija
Krajem 1229, mesecima posle početka štrajka, poglavar rimokatoličke crkve papa Grgur IX apelovao je od kralja Luja IX i kraljice Blanš da učine nešto kako bi se život vratio na zatvoren univerzitet. Na njegov apel, kraljevski dvor je ostao nem.
Dve godine kasnije, godine 1231, papa je izdao Papsku Bulu poznatu kao Parens Scientarum kojom je obnovljen rad Pariskog univerziteta uz širu autonomiju.
Univerzitet je stavljen pod zaštitu pape, garantovano je pravo na štrajk i imunitet prema lokalnim vlastima. To je značilo da država ne bi mogla da interveniše na Univerzitetu, kao što je to učinila dve godine ranije. Studenti i profesori zadovoljni akcijom pape, vratili su se na svoj univerzitet.
Autor: Nenad Ranitović
Foto: Adobe Firefly
Izvori: History Collection, Grunge